Hac

Hac kelimesi Arapça'da gitmek, yönelmek ve ziyaret etmek anlamlarına gelir. Fıkıh terimi olarak imkânı olan her Müslümanın belirlenmiş zaman içinde Kâbe'yi, Arafat, Müzdelife ve Mina'yı ziyaret etmek ve belli dinî görevleri yerine getirmek suretiyle yaptığı ibadeti ifade eder.

Hac, hicretin 9. yılında farz kılınmıştır. Kur'an-ı Kerim'de: "Gitmeye gücü yetenlerin Kâbe'yi haccetmeleri insanlar üzerinde Allah'ın bir hakkıdır." buyurulmuştur. Hz. Peygamber de: "İslâm beş temel esas üzerine kurulmuştur: Allah'tan başka ilah olmadığına ve Muhammed'in Allah'ın peygamberi olduğuna şehadet etmek, namaz kılmak, zekât vermek, Kâbe'yi haccetmek ve Ramazan orucunu tutmaktır." buyurmaktadır.

Hac, bilindiği şekliyle Hz. İbrahim'e kadar uzanan bir ibadettir. Kur'an ve hadisler bize Hz. İbrahim'in haccından ve insanları hacca çağırmasından bahsetmekte, Kâbe'nin ve hac menasikinin tarihçesine işaret etmektedir.

• "Şüphesiz Safa ile Merve, Allah'ın dininin nişanelerindendir. Her kim hac ve umre niyetiyle Kâbe'yi ziyaret eder ve onları da tavaf ederse, bunda bir günah yoktur." (Bakara, 2/158)
• "Haccı da, umreyi de Allah için tamamlayın." (Bakara, 2/196)
• "Hac ayları bilinen aylardır. Kim o aylarda hacca niyet ederse, hacda cinsel ilişki, günaha sapmak ve kavga etmek yoktur." (Bakara, 2/197)
• "Şüphesiz insanlar için kurulan ilk ibadet evi, elbette Mekke'de, âlemlere rahmet ve hidayet kaynağı olarak kurulan Kâbe'dir. Yolculuğuna gücü yetenlerin haccetmesi Allah'ın insanlar üzerinde bir hakkıdır." (Al-i İmran, 3/96-97)
• "İnsanlar arasında haccı ilan et ki, gerek yaya olarak gerek uzak yollardan gelen yorgun develer üzerinde sana gelsinler." (Hac, 22/27)

Haccın farzları birisi şart, ikisi rükün olmak üzere üçtür:

• İhrama girmek (şart)
• Arafat'ta vakfe (rükün)
• Ziyaret tavafı (rükün)

Aşağıdaki şartları taşıyanlara hacca gitmek farz olur:

• Akıllı olmak
• Erginlik çağına gelmiş olmak
• Müslüman olmak
• Hür olmak
• Haccın farz olduğunu bilmek
• Hacca gidip dönünceye kadar kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu aile fertlerinin geçinebileceği maddi güce sahip olmak
• Hac yolculuğunu yapabilecek vasıta ve masraflara sahip olmak
• Hac vazifesini yapabilecek zamana yetişmiş olmak

• İfrad Haccı: Umresiz yapılan hacdır. Hacı adayı ihrama girerken sadece hacca niyet eder. Kurban kesmek vacip değildir.

• Temettu Haccı: Umre ve haccı ayrı ayrı ihrama girerek yapmaktır. Önce umre yapılır, ihramdan çıkılır; sonra hac için yeniden ihrama girilir. Kurban kesmek vaciptir.

• Kıran Haccı: Umre ve haccı tek ihramda yapmaktır. Önce umre yapılır, ihramdan çıkılmadan hac tamamlanır. Kurban kesmek vaciptir.

Hacca gitmek isteyen bir kimse, usulüne uygun olarak bu üç çeşitten birini tercih edebilir.

Hac, belirli fiillerin yalnızca Allah rızası için yapılmasından oluşan bir ibadettir. Müminin hem malı hem bedeniyle gerçekleştirdiği bu ibadet, külli bir teslimiyetin ifadesidir.

Hac esnasında Müslüman, Kâbe'yi tavaf ederken kozmik düzenin bir parçası olduğunu; Arafat'ta ise dünyevi üstünlüklerin geçici olduğunu, asıl üstünlüğün takvada bulunduğunu kavrar.

Hac, farklı coğrafyalardan gelen Müslümanların aynı değerler etrafında birleştiğini gösterir. Dünyanın neresinde yaşarsa yaşasın, hacı adayı ülkesinden ayrılır, ümmetin ferdi olarak memleketine döner.